1 Temmuz 2026 · Güncelleme: 5 Temmuz 2026

Hizmet Alım Sözleşmesi ile İş Sözleşmesi Arasındaki Farklar

Freelance/hizmet alımı ile bağımlı çalışma ayrımı, sözleşme maddeleri ve pratikte sık karıştırılan noktalar.

Sözleşmeler Editör Ekibi · İçerik editörü

hizmet alım
iş sözleşmesi
freelance

Neden bu ayrım önemli?

Birini “freelance” diye çalıştırıp fiilen tam gün, talimat altında ve tek işverene bağlı çalıştırmak; ileride işçilik alacağı, SGK ve vergi riski doğurabilir. Tersine, gerçek bir hizmet alım ilişkisini gereksiz yere iş sözleşmesi gibi yönetmek de tarafların ticari esnekliğini bozar. Bu yüzden ilişkiyi doğru nitelendirmek, doğru belgeyi seçmekten önce gelir.

Bu yazı hukuki tavsiye değildir. Amaç, hizmet alım sözleşmesi taslağı doldururken hangi maddelerin ilişkiyi netleştirdiğini ve iş sözleşmesiyle karıştırılmaması gereken noktaları pratik dilde anlatmaktır. Şüphede kalırsanız mali müşavir ve hukukçu ile birlikte değerlendirin.

Bağımlılık ve bağımsızlık işaretleri

İş ilişkisinde tipik olarak: işveren talimatı, çalışma yeri/zamanı üzerinde kontrol, araç-gereç sağlama, ücretin süreye bağlı ödenmesi ve kişisel edim öne çıkar. Hizmet alımında ise: sonuç odaklı iş tanımı, kendi organizasyonuyla ifa, birden fazla müşteriye hizmet, fatura/serbest meslek makbuzu ve işin nasıl yapılacağına dair daha geniş serbesti sık görülür.

Tek bir madde ilişkiyi tek başına belirlemez; fiili durum bütün olarak değerlendirilir. “Bu bir hizmet sözleşmesidir” yazmak, fiilen işçilik varsa her zaman koruma sağlamaz. Bu nedenle sözleşme metni ile günlük pratik çelişmemelidir.

Hizmet alım sözleşmesinde netleşecek maddeler

İşin konusu, teslim edilecek çıktılar, süre/milestone’lar, bedel ve ödeme koşulları yazılmalıdır. Revizyon sayısı, kapsam dışı işler ve ek ücret kuralları özellikle yazılım, tasarım ve danışmanlıkta kritiktir. Fikri mülkiyet, gizlilik ve rekabet yasağı maddeleri varsa kapsamı ölçülü tutulmalıdır.

Teslim kabul süreci için iş teslim kabul tutanağı kullanmak, “iş bitti mi?” tartışmasını azaltır. Gecikme, ayıplı ifa ve fesih şartları da kısa ve anlaşılır olmalıdır. KDV, stopaj ve fatura usulü mali boyutu ilgilendirir; sözleşmede faturalama dilini net yazın.

İş sözleşmesi beklentisi varsa

Düzenli mesai, yıllık izin, yol/yemek, hiyerarşik yönetim ve tek işverene bağlılık öngörülüyorsa ilişki büyük olasılıkla iş hukuku alanına kayar. Bu durumda hizmet alım taslağıyla yetinmek doğru olmaz. İşe alım süreçlerinde insan kaynakları ve hukuki danışmanlıkla ilerlemek gerekir.

Startup ve ajans dünyasında “sözleşmeli çalışan” dilinin gevşek kullanımı yaygındır. Kısa vadeli maliyet avantajı, uzun vadede dava ve idari yaptırım riskine dönüşebilir. Belge seçimini maliyet değil, ilişki gerçeği belirlemelidir.

Pratik sonuç

Sitedeki hizmet alım sözleşmesi taslağı; kapsam, bedel, süre ve teslim maddelerini yapılandırmanıza yardımcı olur. İmza sonrası ekleri PDF birleştirme ile arşivleyin; gerektiğinde PDF imzalama ile süreç hızlanır. İlişki fiilen işçilik özelliklerine kayıyorsa belgeyi değil, modeli gözden geçirin.

Özet: çıktı ve bağımsızlık varsa hizmet alımı; bağımlılık ve talimat varsa iş ilişkisi ihtimali güçlenir. Doğru nitelendirme, hem hizmet alan hem hizmet veren için en ucuz risk yönetimidir.

Diğer yazılar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye yerine geçmez.